Tunus’un Kayrevan kenti, her bahar açan Şam gülleriyle zorlu iklim koşullarına rağmen tarımsal mirasını korumaya devam ediyor. Kadın işçiler, kısa süren hasat dönemini en verimli şekilde değerlendirmek için sabahın erken saatlerinde tarlalara giderek Şam güllerini topluyor. Ancak, artan sıcaklıklar ve su kıtlığı gibi iklimle ilgili zorluklar, bu geleneksel üretim sürecini tehdit ediyor.
Kayrevan kırsalında yaklaşık 6 hektar alanda gül üretimi yapan çiftçi Muhammed Şakir Saddam, gül yetiştiriciliğine 10 yıl önce başladı ve bu girişimin bugün bölgenin önemli üretim ağlarından biri haline geldiğini söyledi. Saddam, “Gül üretimi bizim için sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda atalarımızdan miras kalan bir gelenektir.” dedi.
Son yıllarda yaşanan olumsuz iklim koşulları, gül üretimini olumsuz etkiliyor. Şam gülünün hassas bir bitki olduğunu belirten Saddam, sıcaklıkların 50 dereceye kadar çıkmasının bitki üzerinde büyük bir baskı yarattığını ifade etti. Özellikle sıcak yaz aylarında su ihtiyacının arttığını vurgulayan Saddam, “Eğer ağustos ayında yapraklar zarar görürse, bir sonraki yıl verim düşer,” diye ekledi.
Hasat sezonunun genellikle 20 ila 30 gün sürdüğünü belirten Saddam, serin geçen bahar aylarında bu sürenin uzayabileceğini, ancak sıcaklıkların 30 derecenin üzerine çıkması halinde üretim döngüsünün hızla tamamlandığını söyledi. Son yıllarda Şam gülüne olan ilginin arttığını ancak buna rağmen üretimde düşüş yaşandığını dile getiren Saddam, “Talep yüksek ama iklim koşulları nedeniyle verim azaldı. Ayrıca bazı çiftçiler daha kazançlı olduğu için zeytin üretimine yöneliyor,” dedi. Kayrevan bölgesinde yaklaşık 200 ila 300 hektar alanda gül yetiştirildiği bilgisi verildi.
Şam gülleri, gül suyu, esans ve kozmetik üretiminde önemli bir yer tutarken, yerel mutfakta da özellikle Kayrevan’a özgü “makruz” tatlısının temel bileşenlerinden biri olarak kullanılmaktadır. Bu yıl kilogram fiyatları 22 ile 32 Tunus dinarı (yaklaşık 7,3–10,6 dolar) arasında değişirken, fiyatların arz ve talep dengesine göre şekillendiği belirtildi.
Saddam, gül yetiştiriciliğinde toprak yapısının önemli bir rol oynadığını vurgulayarak, killi toprakların daha yüksek verim sağladığını, kumlu topraklarda yetişen güllerin ise koku ve renk açısından daha kaliteli olduğunu ifade etti. Gül toplama sürecinde kadın işçilerin kritik bir rolü olduğunu belirten çiftçi eşi Delinda Sediri, bu yıl gül yağı ve kozmetik ürünler üretmek için bir damıtım ünitesi kurmayı planladıklarını söyledi. Sediri, “Amacımız ürünü sadece ham madde olarak değil, işlenmiş ürünler haline getirerek katma değer yaratmak,” dedi.
Kayrevan’da hasat döneminde yoğun bir hareketlilik yaşanan gül pazarı, Ukbe Bin Nafi Camii’nin yakınında kuruluyor. Açık artırma usulüyle yapılan satışlarda fiyatlar gün içinde değişirken, pazarda günlük 7 ila 8 ton gül satışı gerçekleştiriliyor. Toptan satış yapan aracı Ömer el-Haşin, ülkenin farklı bölgelerinden alıcıların pazara geldiğini ve özellikle sahil kentleri ile büyük şehirlerden yoğun talep olduğunu aktardı.
Kayrevan’da son üç yıldır düzenlenen Gül Festivali, gül üretiminin tanıtımına katkıda bulunuyor. Yetkililere göre, bölgede yaklaşık 250 ila 300 hektar alan üzerinde yetiştirilen Şam gülleri, Tunus genelinde ilk sırada yer alıyor. Yarı kurak iklim koşullarına rağmen devam eden bu üretim, hem geleneksel tarım kültürünün korunmasına hem de yerel ekonominin desteklenmesine önemli katkılarda bulunuyor.
